Ngày 29 -5, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển có báo cáo về kết quả đánh giá chương trình giáo dục và sách giáo khoa (SGK) phổ thông năm 2008 với các đại biểu Quốc hội (QH), đồng thời cũng nêu ra một số giải pháp cơ bản nhằm khắc phục các hạn chế, thiếu sót của chương trình giáo dục và SGK phổ thông.

Viết lại một số SGK chất lượng kém

Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục chỉ đạo tổ chức các đánh giá toàn diện về chương trình và SGK ở các năm học tiếp theo (2008-2009, 2009-2010, có thể 2010-2011 cho lớp 12) để tiếp tục thu thập các ý kiến về chương trình và SGK sau một số năm triển khai, từ đó có hướng dẫn điều chỉnh nội dung và cách dạy từng môn một cách phù hợp.

Căn cứ kết quả đánh giá một số năm với từng SGK, nếu có đầy đủ các thông tin về chất lượng kém của một số sách cụ thể, có thể sẽ quyết định viết lại một số cuốn sách giáo khoa.

Xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông mới

Bộ cũng lên kế hoạch bắt đầu triển khai các nghiên cứu để xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông mới, triển khai sau năm 2010. Chương trình giáo dục phổ thông sẽ được đổi mới một cách cơ bản theo hướng tích hợp các môn học, tạo cơ hội lựa chọn nội dung học tập nhiều hơn, biến quá trình dạy học thành quá trình tự học có hướng dẫn và hỗ trợ tối ưu của giáo viên ngay trong học tập ở phổ thông, tăng cường hoạt động xã hội của học sinh.

Bộ dựa trên chuẩn chương trình quốc gia, hướng dẫn thực hiện phù hợp với các vùng, miền khác nhau, xây dựng các nội dung giáo dục địa phương phù hợp với nhu cầu và điều kiện của các vùng, miền, đặc biệt với học sinh dân tộc thiểu số. Tổ chức biên soạn một số bộ sách giáo khoa dựa trên chương trình quốc gia. Các bộ sách giáo khoa này sẽ do Bộ GD-ĐT tổ chức thẩm định và trao quyền lựa chọn sử dụng cho các địa phương.

11 giải pháp trước mắt

Ngay trước khi bắt đầu năm học 2008-2009 và trong năm 2008, nhằm khắc phục các sai sót, giảm mức độ quá tải và nâng cao hiệu quả của chương trình và SGK phổ thông, Bộ GD-ĐT chỉ đạo thực hiện ngay 11 hoạt động, trong đó có nhiều thay đổi hết sức căn bản như:

Kế hoạch dạy học được điều chỉnh theo hướng  rút bớt thời lượng học tập ở mỗi tuần, đảm bảo tối đa ở Tiểu học là 25 tiết/tuần, THCS là 28 tiết/tuần và THPT là 29 tiết/tuần để không gây quá tải cho cả giáo viên và học sinh. Để làm được như vậy, Bộ sẽ chỉ đạo xem xét điều chỉnh thời gian nghỉ hè của học sinh, nhất là ở THPT và chuyển một số môn từ bắt buộc sang tự chọn bắt buộc trong một nhóm các môn nhằm làm giảm tổng số môn học với một học sinh.

Một số môn học được xem xét điều chuyển từ bắt buộc sang tự chọn bắt buộc trong một nhóm các môn như Mỹ thuật, Thủ công/Kỹ thuật và Âm nhạc ở tiểu học, Giáo dục hướng nghiệp và Nghề phổ thông ở trung học. Tích hợp tốt hơn môn Giáo dục công dân và Giáo dục ngoài giờ lên lớp để nâng cao hiệu quả giáo dục và góp phần vào phát triển văn hoá địa phương bằng các hoạt động thiết thực của học sinh. Không bắt buộc học sinh phải học tất cả các môn trong một nhóm nói trên.

Nhà trường và học sinh được lựa chọn dạy và học các môn này trên cơ sở điều kiện dạy học thực tế và điều kiện giáo viên ở địa phương cũng như sở thích và năng lực học tập của mỗi học sinh. Ở trường nào có điều kiện về giáo viên và cơ sở vật chất thực hành cho tất cả các môn và học sinh có nguyện vọng học tất cả các môn thì tổ chức dạy tất cả các môn cho các học sinh đó.

Bộ đưa ra hạn định tới ngày 20/8/2008 sẽ biên soạn xong các tài liệu hướng dẫn dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình, xác định rõ ở từng bài các nội dung cần dạy và học cho mỗi loại đối tượng: học sinh khá giỏi, học sinh trung bình, học sinh kém, học sinh các vùng dân tộc, vùng khó khăn.

Đổi mới mạnh mẽ cách thức kiểm tra, thi cũng là một trong những nội dung được thực hiện trước mắt. Theo đó, Bộ kiên quyết giảm tình trạng kiểm tra, thi với yêu cầu học sinh phải thuộc lòng nhiều sự kiện, các bài văn mẫu; tăng cường các câu hỏi đòi hỏi học sinh suy nghĩ, trả lời theo cách hiểu và vận dụng của riêng mình. Trong năm học 2008-2009, tập trung đổi mới kiểm tra, thi theo hướng này ở 3 môn: Ngữ Văn (Tiếng Việt), Lịch sử và Địa lý.

Đối với các môn năng khiếu như Âm nhạc, Mỹ thuật và Thể dục ở cả Tiểu học và Trung học đều đánh giá theo mức “đạt” hoặc “không đạt”. Mặt khác, môn Thể dục cần nghiên cứu chuyển từ việc đòi hỏi học sinh đạt các chuẩn kĩ thuật và thực hành (theo hướng thể thao chuyên nghiệp) thống nhất trong toàn quốc sang hướng khuyến khích học sinh luyện tập thể thao có hệ thống, có cơ sở khoa học và phấn đấu nâng cao thể lực phù hợp với đặc điểm của mỗi học sinh.

Các GĐ Sở GD-ĐT phải quyết định các nội dung giáo dục địa phương trong chương trình dạy học. Các nội dung giáo dục địa phương phải được xác định và thông báo cho các trường trước ngày 30/7/2008.

Ngoài ra, cũng trong thời gian tới, toàn bộ văn bản chương trình giáo dục phổ thông sẽ được đưa lên trang tin điện tử của Bộ để giáo viên, học sinh, cán bộ quản lý có thể tiếp cận dễ dàng, phục vụ tốt hơn cho quá trình giảng dạy học tập, nghiên cứu. Đồng thời, tổ chức hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng của chương trình cụ thể hơn để giúp giáo viên chủ động đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới đánh giá kết quả học tập của học sinh và dạy học theo đúng chuẩn.

Cũng liên quan đến nội dung này, từ ngày 1/7/2008 Bộ  khai trương mục “Góp ý sách giáo khoa" trên trang tin điện tử của Bộ để mọi người dân có thể đóng góp trực tiếp cho các vấn đề của sách. Trang tin này cũng sẽ chuyển tải các ý kiến tiếp thu, trao đổi lại của các cán bộ có trách nhiệm, các tác giả SGK.