Tuy nhiên, tại buổi họp giao ban tháng 8 của Bộ Công Thương, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng đặc biệt nhấn mạnh dự báo về sự tăng trưởng trong XK 4 tháng còn lại sẽ không có sự bứt phá mạnh, trong khi nhập khẩu (NK) theo qui luật thông thường sẽ tăng cao, điều đó sẽ là nguy cơ dẫn tới chỉ số nhập siêu khó được kiềm chế.

Sản xuất công nghiệp và xuất khẩu đều chững lại

Sản xuất công nghiệp tháng 8 tuy tăng 1,7% so với tháng 7, nhưng nếu nhìn vào 3 tháng gần đây cho thấy, tốc độ tăng trưởng hầu như không có biến chuyển gì, thậm chí so với cùng kỳ năm 2007, tăng trưởng 8 tháng năm nay còn giảm tới gần 1%. Theo Vụ Công nghiệp nhẹ, hầu hết các mặt hàng thuộc lĩnh vực này đều giảm tăng trưởng, do đó tốc độ tăng trưởng chung bị ảnh hưởng.

Về XK, tổng kim ngạch XK của cả nước 8 tháng đầu năm đạt 43,321 tỉ USD, tăng 39,1% so với cùng kỳ, trong đó riêng tháng 8 đạt 6,1tỉ USD, tăng 40,6% so với cùng kỳ năm 2007, nhưng lại giảm 6,8% so với tháng 7. Nhiều ý kiến cho rằng, một trong những nguyên nhân dẫn đến kim ngạch XK tháng 8 sụt giảm là bởi giảm tái xuất một số mặt hàng như: đá quí, vàng, thép và phôi thép (khoảng trên 400 triệu USD). Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, việc giảm kim ngạch XK không đơn thuần là do từ mấy mặt hàng tái xuất mà vấn đề cốt lõi còn ở sự giảm sút về sản lượng XK của một số mặt hàng trọng điểm như: gạo, cà phê, cao su, hạt tiêu và nhất là mặt hàng than đá.

Điều đáng chú ý nữa là mặc dù XK nhìn chung có tốc độ tăng trưởng cao, song không ít mặt hàng tính đến thời điểm hiện nay vẫn chưa đạt kế hoạch như dự kiến ban đầu. Ví như mặt hàng thủy sản, kế hoạch XK cả năm là 4,250 tỉ USD, nhưng 8 tháng đầu năm mới đạt 2,889 tỉ USD; sản phẩm nhựa, kế hoạch cả năm là 1 tỉ USD, nhưng 8 tháng chỉ XK được 590 triệu USD; nhóm hàng dây điện và cáp điện kế hoạch cả năm là 1,3 tỉ USD, nhưng mới đạt 670 triệu USD. Thậm chí có những mặt hàng dù đứng trong danh sách “câu lạc bộ 1 tỉ USD”, nhưng cũng chưa đạt được kế hoạch so với dự kiến như sản phẩm gỗ, kế hoạch cả năm là 3 tỉ USD đến nay mới XK được 1,82 tỉ USD; hàng điện tử và linh kiện máy tính, kế hoạch cả năm là 3,2 tỉ USD, nhưng mới chỉ đạt 1,659 tỉ USD...

Thị trường XK lớn nhất của Việt Nam trong 8 tháng qua là khu vực ASEAN- đối tác lớn nhất và đóng góp nhiều trong việc tăng kim ngạch XK của các DN Việt Nam. Tiếp đến là Nhật Bản và Ôxtrâylia. Hoa Kỳ và EU là hai thị trường có tốc độ tăng chậm lại.

Hàng giả và gian lận thương mại gia tăng

Theo Vụ Thị trường trong nước, chỉ số giá tiêu dùng trong tháng 8 đã được kiểm soát ở mức 1,56%. Giá cả hầu hết các mặt hàng đều ổn định. Đặc biệt, việc Chính phủ quyết định điều chỉnh 2 lần giảm giá xăng dầu đã tác động đến đời sống tâm lý của người dân rất lớn. Tuy nhiên, bên cạnh đó tháng 8 cũng báo động bởi hàng loạt các vụ việc diễn ra trên thị trường lưu thông hàng hóa. Cụ thể như lực lượng quản lý thị trường đã phát hiện trường hợp gắn chíp điện tử điều chỉnh trên máy bán xăng dầu cho người tiêu dùng ở Nghệ An. Tuy hiện tượng này không mới bởi nó đã xuất hiện cách đây mấy năm, nhưng nay, người tiêu dùng đang phải gánh chịu giá xăng dầu tăng cao lại cộng thêm khối lượng xăng dầu bị thiếu hụt sẽ là một thiệt thòi rất lớn cho người dân.

Tiếp đến là hàng loạt các mặt hàng bị làm giả có dấu hiệu tăng cao như: thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, mỹ phẩm, dược phẩm... Đặc biệt là trường hợp phân bón giả không chỉ không kích thích tăng trưởng cho cây trồng mà còn khiến cây trồng bị chết. Theo công bố mới nhất, các cơ quan chức năng đã phát hiện trên 50 trường hợp sản xuất phân bón giả. Có những cơ sở sản xuất phân bón giả từ mấy năm nay và tung ra thị trường một khối lượng khổng lồ, gây thiệt hại lớn cho vật nuôi cây trồng, thế nhưng đến nay mới được các cơ quan chức năng phát hiện và tiến hành xử lý. Thêm vào đó là hiện tượng hàng triệu con trâu bò được nhập lậu qua cửa khẩu Quảng Trị và được nhốt tại đó nhưng các lực lượng quản lý thị trường và các cơ quan chức năng chưa biết chất lượng kiểm dịch ra sao và xử lý những vụ việc này theo qui định nào.

Nhập khẩu – phải được kiểm soát chặt chẽ

Kim ngạch NK tháng 8 đạt 7 tỉ USD, giảm 300 triệu USD so với tháng 7, nhập siêu tháng 8 tiếp tục được duy trì ở dưới con số 1 tỉ USD (900 triệu USD). Ngoài số ít mặt hàng NK tăng nhẹ như: máy, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng; thức ăn chăn nuôi; bông, sợi các loại... thì khá nhiều mặt hàng có dấu hiệu giảm rõ rệt là: ô tô và linh kiện ô tô, phân bón, xăng dầu, chất dẻo các loại....

Theo ông Phạm Thế Dũng, Vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu, với tổng kim ngạch NK của cả nước 8 tháng là 59,28 tỉ USD, nhập siêu 8 tháng đang ở con số 15,965 tỉ USD, như vậy, theo chỉ tiêu mà Chính phủ giao cả năm không được vượt quá 20 tỉ USD thì 4 tháng còn lại, mức nhập siêu trung bình tối đa chỉ là 1 tỉ USD. Nếu nhìn vào tình hình nhập siêu mấy tháng gần đây đã được khống chế đáng kể, nhất là tăng trưởng từ hoạt động XK thì việc kiềm chế nhập siêu ở mức 1 tỉ USD là không quá khó khăn. Tuy nhiên, mấy tháng cuối năm cùng với việc các hoạt động XK gia tăng thì NK cũng được đánh giá là thời kỳ “bứt phá” bởi nhu cầu NK hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân dịp Tết Dương lịch và Aâm lịch tăng cao, đồng thời đây cũng là dịp các DN tích cực NK các hàng hóa nguyên phụ liệu gối đầu cho vụ sản xuất đầu năm tới.

Chính vì vậy, một trong những nội dung mà Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh khi kết thúc buổi giao ban là sự lo lắng về kim ngạch XK trong 4 tháng cuối năm duy trì ở mức 6 tỉ USD/tháng là không mấy dễ dàng. Theo Bộ trưởng, lợi thế về giá của một số mặt hàng XK hiện nay không còn nữa, cộng thêm sản lượng dành cho XK của nhiều mặt hàng chủ lực cũng đã đến ngưỡng, do vậy, cũng không thể hy vọng tăng trưởng XK tăng cao. Trong khi đó, xu hướng gia tăng NK lại có nhiều điều kiện thuận lợi nên không loại trừ khả năng nhập siêu vượt khỏi con số 20 tỉ mà tiến tới 22 tỉ USD.

Trước thực tế đó, Bộ trưởng lưu ý các vụ chức năng không được chủ quan, thỏa mãn với kết quả đạt được 8 tháng qua mà phải theo dõi, đôn đốc sát sao những diễn biến về tình hình XK và NK, kịp thời đưa ra những dự báo chính xác, từ đó mới có những giải pháp thực hiện nhằm đạt được những chỉ tiêu mà Chính phủ giao cho. Bộ trưởng cũng yêu cầu các cục, vụ quản lý sản xuất công nghiệp phải phối hợp chặt chẽ với vụ XNK để thống nhất điều hành NK nguồn nguyên liệu cho sản xuất, tránh hiện tượng NK ồ ạt khiến cho tình hình nhập siêu không kiểm soát được, song cũng không vì mục tiêu kiềm chế nhập siêu mà ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất của các DN, vì øđiều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực XK chung của cả nước.