Một nửa số tỉnh thành có mức sinh tăng

Theo báo cáo khẩn của Bộ Y tế, có 39/64 tỉnh thành có mức sinh tăng mạnh, như TP.HCM tăng hơn 30%, Hà Nội tăng 27%, Sơn La tăng 40%, Sóc Trăng tăng 41%... Trong số này có 5.000 bé là con thứ ba, tăng 17% so với cùng kỳ năm 2007. Nguyên nhân mà Bộ Y tế đưa ra là do có nơi, có lúc buông lỏng quản lý, chỉ đạo chủ quan thoả mãn.

Trẻ sơ sinh quá tải tại các khoa sản. Ảnh: VNN

Thời kỳ ’’hoàng kim’’ của công tác dân số kế hoạch hóa gia đình là thời kỳ 1993-2000. Giai đoạn này, tỷ suất sinh giảm rất nhanh từ 30,040/00 năm 1992 xuống còn 19,170/00 năm 2000, bình quân mỗi năm giảm được 1,35. Nhưng ngay sau đó, kết quả thực hiện chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình lại chững lại và giảm sút. Nguyên nhân lúc đó được đưa ra là do việc hợp nhất Uỷ ban dân số kế hoạch hóa gia đình với Uỷ ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em thành Uỷ ban Dân số gia đình trẻ em cùng với việc ban hành Pháp lệnh Dân số còn có chỗ thiếu chặt chẽ nên tỷ lệ phát triển dân số.

Nhưng ngay sau đó, tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên tăng mạnh trở lại (tỷ suất sinh năm 2003 là 17,50/00, năm 2004 là 19,20/00). Đặc biệt là tình trạng cán bộ, đảng viên sinh con thứ ba trở lên tăng nhiều ở hầu hết các địa phương, gây tác động tiêu cực đến phong trào nhân dân thực hiện kế hoạch hóa gia đình.

Năm 2007, xét về chỉ tiêu giảm sinh chỉ đạt 0,250/00, không hoàn thành chỉ tiêu Quốc hội giao là 0,30/00; 35/64 tỉnh, thành phố có số sinh tăng so với cùng kỳ năm 2006, trong đó có những tỉnh tăng cao như Phú Thọ, Hải Dương, Cà Mau, Bắc Ninh... Về số sinh con thứ 3 trở lên cũng có 16/64 tỉnh, thành phố có số sinh con thứ ba tăng cao so với năm 2006; điển hình là Sơn La, Bắc Ninh, Hải Dương...

Bước sang năm 2008, thời điểm này mảng dân số được chuyển về với Bộ Y tế. Và theo báo cáo của Bộ Y tế thì số trẻ em sinh ra trong quý tăng hơn 18.000 trẻ (7,2%) so với cùng kỳ 2007; có tới 39/64 tỉnh, thành phố có mức sinh tăng lên so với cùng kỳ. Trong đó, có những tỉnh tăng mạnh như Sóc Trăng, Sơn La, Phú Thọ, 2 thành phố lớn Hà Nội và TP.HCM cũng  tăng.

Đã có gần 5.000 trường hợp sinh là con thứ 3 trở lên, tăng 17,3% so với cùng kỳ 2007; có 34/64 tỉnh, thành phố có số trường hợp sinh con thứ 3 trở lên tăng. Có những tỉnh tăng đột biến như Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Thái Nguyên... Đáng lưu ý là, trong số này có những tỉnh trước đây được đánh giá là đã đạt và đang duy trì mức sinh thay thế.

Riêng tại Bệnh viện phụ sản Trung ương, TS Lê Hoài Chương, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp cũng cho biết: quý 1 năm 2008 so trẻ được sinh ra tăng so với cùng kỳ 2007 là hơn 500 cháu.

Do bộ máy làm công tác dân số bị giải thể?

Hiện 57/64 tỉnh thành quyết định giải thể và chuyển chức năng, nhiệm vụ, tổ chức, biên chế cán bộ làm công tác dân số về sở y tế. Nhiều cán bộ tỏ ra hoang mang, lo lắng trong toàn bộ hệ thống chuyên trách dân số kế hoạch hóa gia đình ở các địa phương, đặc biệt là hơn 1 vạn chuyên trách và 15 vạn cộng tác viên dân số ở tất cả các xã phường thôn bản trong cả nước.

Hơn nữa, Bộ Y tế nhận định, chính tâm lý, tập quán của người dân trong xã hội nông nghiệp, lại chịu ảnh hưởng sâu rộng của tư tưởng nho giáo về việc sinh con, muốn có đông con và phải có con trai để nối dõi tông đường còn rất nặng nề là nguyên nhân khó khăn, phức tạp và lâu dài trong việc thực hiện mục tiêu mỗi cặp vợ chồng có một hoặc hai con, bảo đảm cân bằng giới tính và nâng cao chất lượng dân số.

Điều kiện thấp kém của nền kinh tế nông nghiệp (thu nhập thấp, tỷ lệ chết trẻ em còn cao, chưa có bảo hiểm tuổi già, ...), tỷ lệ dân số nông thôn cao chiếm tới 73% dân số cả nước, các dịch vụ xã hội chưa phát triển (dịch vụ chăm sóc trẻ thơ, dịch vụ chăm sóc người già ...) là những yếu tố chưa đảm bảo vững chắc để nhân dân chấp nhận quy mô gia đình có 1 hoặc 2 con.

Trước tình hình trên, Bộ trưởng Bộ Y tế đã yêu cầu Tổng cục Dân số phối hợp với Bộ Y tế thành lập ngay 5 đoàn kiểm tra về công tác kế hoạch hóa gia đình. Theo đó, bắt đầu từ ngày 20/5, các đoàn kiểm tra do các Thứ trưởng Bộ Y tế làm Trưởng đoàn sẽ bắt đầu làm việc với các địa phương về công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình.

Nhằm cứu vãn tình hình đội ngũ cán bộ làm công tác dân số tại tuyến dưới, ngày 15/5, Bộ Y tế ra Thông tư 05/2008/TT-BYT hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức bộ máy DS-KHHGĐ ở địa phương.

Theo đó, Chi cục dân số kế hoạch hóa gia đình phải có ít nhất 20 biên chế. Tại cấp huyện, ngoài bảo vệ, lái xe và tạp vụ làm việc theo hợp đồng, Trung tâm DS-KHHGĐ ít nhất phải có 6 người. Chi cục DS - KHHGĐ tỉnh có tư cách pháp nhân, có trụ sở, có con dấu và tài khoản riêng (kể cả tài khoản ngoại tệ). Cán bộ chuyên trách DS-KHHGĐ xã là viên chức của Trạm Y tế xã.