Thuở đi học, anh bộc lộ năng khiếu hội họa. Được gia đình và hàng xóm hướng dẫn, chỉ bảo, kể cả học lỏm, Trần Nhật Tấn dần dần sáng tác được tranh (ra mẫu) rồi lại khắc vào bản gỗ (khắc ván). Đó là những công đoạn khó nhất của nghề làm tranh, ít người thông thạo cả hai.

Năm 1958, sau một thời gian dài bị gián đoạn do chiến tranh nghề tranh dân gian Đông Hồ được khôi phục lại. Trần Nhật Tấn lúc ấy 21 tuổi được cử làm Tổ trưởng Tổ làm tranh điệp. Tổ có 8 thành viên gồm những nghệ nhân cao tuổi, có kinh nghiệm và am hiểu nghề nghiệp. Tổ hoạt động dưới hình thức chuyên ngành, chịu sự quản lý của tập thể HTX nông nghiệp. Nhiệm vụ là sản xuất gia công (nhận nguyên liệu (giấy), nộp sản phẩm (tranh) cho Nhà xuất bản Mỹ thuật và Âm nhạc (Hà Nội).

Được thực tế sản xuất tôi luyện, tay nghề Trần Nhật Tấn ngày càng thành thục, các “miếng nghề” đạt đến độ tinh diệu. Ông được mời về trường Mỹ thuật để biểu diễn thao tác pha màu, đánh thạch. Mỗi khi ông dùng tay bốc một nắm bột màu, người ta lại bắc lên cân và ghi chép đầy đủ. Song vẫn liều lượng và công thức ấy, chưa ai khác pha màu đạt tiêu chuẩn!

Trần Nhật Tấn giải thích: “Chế biến màu là một quá trình tích lũy và sáng tạo trong lao động. Đòi hỏi sự thuần thục và chính xác mới làm ra những chất liệu màu như ý. Màu da cóc phải xù xì. Da người phải mịn mọng. Lông chim thú phải xếp mượt... Ví như thày lang bốc thuốc, phải dựa vào thời tiết, vào chất lượng giấy, vào sắc độ màu... mà gia giảm. Đó là bí quyết nghề nghiệp, người ngoài không dễ bắt chước! “

Nghệ nhân Trần Nhật Tấn được phong tặng danh hiệu Bàn Tay Vàng.

 Đến thời kỳ mở cửa, dân làng Đông Hồ chạy xô làm hàng mã-một nghề cho thu nhập cao, vì vậy mà họ dứt bỏ hẳn nghề làm tranh. Ông trưởng phòng Văn hóa huyện nghỉ hưu Trần Nhật Tấn là một trong ba người làng còn cố gắng đeo đuổi nghề Tổ!

Tìm hiểu thực tế, ông thấy tranh Đông Hồ không được khách hàng ngày nay ưa chuộng vì nhiều nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân tự thân. Như khuôn khổ nhỏ bé, không thích hợp với ngôi nhà hiện đại. Đề tài xưa cũ, người xem đã quen thuộc đến nhàm chán. Đặc biệt là chất lượng. Ngày xưa in tranh dùng màu thuốc cái lấy từ thiên nhiên nên tranh có độ óng ánh, tươi tắn mà ấm áp, xốp nhẹ mà bền. Ngày nay dùng màu hóa học, tranh thô tháp, khô, bết, người trong nghề gọi là “nặng mặt”.

Phát huy ưu thế là cây “cọ” tài năng, Trần Nhật Tấn đầu tư tâm huyết vào vẽ tranh mẫu với ý thức thể hiện đề tài mới bằng phương pháp và chất liệu truyền thống. Qua đó lấy lại tình yêu công chúng với tranh dân gian Đông Hồ.

Những tác phẩm của ông như: “Bác Hồ về thăm làng”, “Bác Hồ với thiếu nhi”, “Bắt sống giặc lái Mỹ”, “Làm tranh”, “Tố nữ quan họ”, “Điện Biên Phủ”... được đánh giá cao. Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam từng trưng bày tác phẩm của ông, in vào vựng tập. Khách quốc tế đến tận nhà hỏi mua... Thành công bước đầu của Trần Nhật Tấn theo hướng tìm tòi, thể nghiệm này, đã đem lại sức sống mới tươi trẻ cho nghệ thuật dân tộc.

Đi đôi với sáng tác, Trần Nhật Tấn còn viết bài đăng báo, đọc tham luận hội nghị, giới thiệu những giá trị độc đáo của tranh Đông Hồ với nhân dân trong và ngoài nước. Ông cũng là người kiên trì vận động và làm chủ nhiệm “Câu lạc bộ làng nghề truyền thống tranh dân gian Đông Hồ” (thành lập tháng 8/1999), một tổ chức nghề nghiệp để trao đổi, bàn bạc, giữ gìn và khôi phục văn hóa đặc sắc của quê hương.

Trước khi qua đời, nghệ nhân Nguyễn Đăng Sần (1917-1993) đã tin cậy trao cho Trần Nhật Tấn Bộ sưu tập tranh Đông Hồ (153 mẫu), với kỳ vọng thế hệ kế tiếp sẽ làm sống lại dòng tranh quê hương. Bằng những đóng góp không mệt mỏi của mình, có thể nói Trần Nhật Tấn đã không phụ lòng tổ tiên và các bậc đàn anh.