Trong thời điểm hiện nay, bên cạnh dịch tiêu chảy cấp có nguy cơ bùng phát trở lại thì bệnh chân tay miệng ở trẻ em cũng xuất hiện rải rác ở một vài địa phương. Tuy những trường hợp đến viện đều ở thể nhẹ, nhưng do tính chất nguy hiểm của bệnh nên các bậc phụ huynh cần cảnh giác. Chúng tôi có cuộc trao đổi với bác sĩ Nguyễn Ngọc Xuân, Trưởng khoa Truyền nhiễm (BVĐK tỉnh Bắc Ninh) về căn bệnh này.

PV: Xin bác sĩ cho biết một vài đặc điểm cơ bản của bệnh chân tay miệng?

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Xuân: Bệnh chân tay miệng do virút EV-71 gây ra. Đây là loại vi rút đường ruột và thường lây qua đường tiêu hóa. Trẻ em là đối tượng dễ mắc và phát bệnh do sức đề kháng kém, nhất là trẻ em dưới 10 tuổi.

Virút EV-71 có thể gây ra những biến chứng rất nặng: liệt mềm (giống bại liệt), viêm màng não và có thể tử vong. Đây là loại vi rút không mới, nó lưu hành nhiều nhất ở miền Nam, nhất là thời điểm xuân hè, thu đông. Tại miền Bắc, thủ phạm gây hội chứng chân tay miệng chủ yếu là vi rút Coxsackie, gây triệu chứng nhẹ.

PV: Bệnh chân tay miệng thường lây như thế nào, thưa bác sĩ?

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Xuân: Virút EV-71 tồn tại trong dịch tiết, nước bọt, chất nôn, phân của người bệnh và người lành mang bệnh. Nó có thể dính vào bàn tay người chăm sóc, vào dụng cụ, đồ chơi, bát đũa… và lan sang người khác qua đường miệng. Ngoài ra, EV-71 cũng tồn tại trong đất, nước, rau… Vì thế cách ngăn ngừa bệnh do vi rút này cũng giống như cách phòng tránh bệnh tiêu chảy cấp, nghĩa là giữ vệ sinh thân thể, nhất là bàn tay, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Với các ca bệnh, cần cách ly. Điều này càng quan trọng với các nhà trẻ, mẫu giáo bởi bệnh thường xảy ra ở lứa tuổi này và trẻ mắc bệnh dễ phát tán virút ra bàn ghế, đồ chơi cũng như các vật dụng khác ở lớp.

PV: Vậy triệu chứng của bệnh ra sao?

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Xuân: Bất cứ trẻ nào cũng có thể mắc bệnh chân tay miệng. Trẻ thường có nguy cơ tử vong cao nếu như mắc ở các thể viêm màng não, viêm não, bại liệt. ở thể bệnh này, giai đoạn khởi phát trẻ thường có các triệu chứng như: sốt cao từ 1-3 ngày. Sau đó khi chuyển sang giai đoạn toàn phát, trẻ sẽ có những ban đỏ xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân, niêm mạc miệng. Sau giai đoạn toàn phát, bệnh sẽ chuyển sang viêm não, viêm màng não và dẫn tới tử vong rất nhanh.

Mọi người đều có thể nhận ra bệnh chân tay miệng với các biểu hiện: sốt, đau họng và nổi ban có bọng nước. Triệu chứng đầu tiên thường là sốt nhẹ, biếng ăn, mệt mỏi và đau họng. Một đến hai ngày sau khi xuất hiện sốt trẻ bắt đầu đau miệng. Khám họng trẻ có thể phát hiện các chấm đỏ nhỏ, sau đó biến thành các bọng nước và thường tiến triển đến loét. Các tổn thương này có thể thấy ở lưỡi, và bên trong má. Ban da xuất hiện trong vòng 1-2 ngày với các tổn thương phẳng trên da hoặc có thể gồ lên, máu đỏ và một số hình thành bọng nước. Ban này không ngứa và thường khu trú ở lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân. Như vậy ban điển hình thường xuất hiện ở các vị trí tay, chân và miệng nên bệnh có tên là chân tay miệng. Tuy nhiên ban có thể xuất hiện ở mông, một số trường hợp ban chỉ xuất hiện ở miệng mà không thấy ở các vị trí khác.

 PV: Bác sĩ có thể cho biết cách xử trí và phòng tránh căn bệnh này?

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Xuân: Khi thấy trẻ có những dấu hiệu như trên, điều đầu tiên là các bà mẹ cần cách ly để tránh lây lan. Đồng thời đưa trẻ đến các cơ sở y tế để khám và phát hiện bệnh kịp thời. Đối với những trường hợp nhẹ, các bậc phụ huynh có thể chăm sóc trẻ tại nhà với sự tư vấn của bác sĩ. Đặc biệt, bệnh chân tay miệng thường xuất hiện ở những nơi tập trung như trường mầm non, mẫu giáo. Vì vậy cần lưu ý vệ sinh khu vực trường lớp, bàn ghế, dụng cụ học tập, đồ chơi hoặc bát đĩa của trẻ. Ngoài ra vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh cá nhân cho trẻ, nhất là rửa tay sạch cũng cần được thực hiện thường xuyên. Có như vậy mới phòng tránh được căn bệnh này.

PV: Xin cảm ơn bác sĩ.