Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 27 DN FDI đang hoạt động tại TP HCM với tổng vốn đầu tư là 672 triệu USD và vốn điều lệ 634,4 triệu USD sẽ hết hạn hoạt động vào cuối năm 2012. Đồng thời, có tới 3.000 DN khác chưa tiến hành đăng ký lại mặc dù thời hạn đăng ký lại đã hết vào ngày 1/7/2012.
2 phương án giải cứu
Trước thực trạng trên, Bộ kế hoạch và Đầu tư vừa đề xuất với Chính phủ phương án giải cứu hàng nghìn DN FDI không tuân thủ quy định về đăng ký lại theo Luật Doanh nghiệp 2005.
Theo đó cụ thể, Bộ kiến nghị Chính phủ hai phương án xử lý vấn đề này.
Phương án thứ nhất là Chính phủ trình Quốc hội khoá XIII vào kỳ họp cuối năm 2012 ban hành Nghị quyết bỏ khoản 2, Điều 170, Luật DN năm 2005 mà không chờ sửa Luật DN dự kiến được thực hiện vào năm 2013.
Phương án thứ hai là Thủ tướng Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép các DN FDI tiếp tục được đăng ký lại cho đến khi sửa Luật DN.
Sở dĩ phải có kiến nghị “bất đắc dĩ này” là bởi theo Điều 170 của Luật DN quy định: DN có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập trước khi Luật này có hiệu lực phải đăng ký lại và tổ chức quản lý, hoạt động theo quy định của luật này và pháp luật có liên quan và việc đăng ký lại được thực hiện trong thời hạn hai năm, kể từ ngày luật này có hiệu lực. Trong trường hợp không đăng ký lại, DN chỉ được quyền hoạt động kinh doanh trong phạm vi ngành, nghề và thời hạn được ghi trong giấy phép đầu tư.
Tuy nhiên trên thực tế, hết thời hạn quy định, Chính phủ đã phải gia hạn tiếp ba năm để hoàn tất việc này nhưng hiện vẫn chưa giải quyết xong.
Rà soát lại rào cản ?
Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đến cuối tháng 6/2012, cả nước có 452 dự án FDI mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký 4,76 tỉ USD, bằng 75,4% so với cùng kỳ năm 2011. Ngoài ra, có 123 lượt dự án đăng ký tăng vốn đầu tư với tổng vốn đăng ký tăng thêm 1,62 tỉ USD, bằng 64,5% so với cùng kỳ. Tính chung cả vốn đầu tư đăng ký cấp mới và tăng thêm trong 6 tháng là 6,38 tỉ USD, bằng 72,3% so với cùng kỳ năm 2011. Để đạt được mục tiêu thu hút 15-17 tỉ USD vốn FDI trong cả năm 2012 là một thách thức lớn.
Theo GS.TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội DN FDI: nếu biết tranh thủ cơ hội bằng hệ thống giải pháp thích hợp với từng đối tác sẽ thu hút thêm FDI có chất lượng cao hơn để góp phần sớm khôi phục tỉ lệ tăng trưởng GDP hàng năm đã đạt được 7,5 - 8% theo hướng bền vững. Với những nỗ lực gần đây của Chính phủ về cải thiện môi trường đầu tư, ổn định kinh tế vĩ mô, đã có nhiều tín hiệu cho thấy các nhà đầu tư vẫn coi VN là điểm đến hấp dẫn.
Ông Franz Jessen, Đại sứ, Trưởng phái đoàn Liên minh Châu Âu (EU) tại VN, cho biết tiến trình đàm phán thương mại tự do giữa EU và VN có thể mở đường cho FDI của EU vào VN tăng trở lại. Theo ông Jessen, các điều kiện đầu tư ở VN cũng sẽ là một chủ đề trong các cuộc đàm phán FTA giữa hai bên. Trong đó, minh bạch môi trường kinh doanh là một yếu tố có thể ảnh hưởng tới quyết định của các nhà đầu tư.
Tại một cuộc hội thảo cách đây không lâu, ông Bùi Quang Vinh - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết: Hiện DN FDI đang đóng góp hơn 18% GDP; hơn 50% kim ngạch xuất khẩu. Đặc biệt, trong hai tháng đầu năm 2012, do DN FDI không bị ảnh hưởng về vốn và thị trường xuất khẩu, khu vực đầu tư nước ngoài đã đóng góp lớn cho tăng trưởng xuất khẩu, giúp kim ngạch xuất khẩu tăng hơn 20%. Để nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, thời gian tới cần xem xét sửa đổi các văn bản pháp luật, bỏ những quy định là rào cản, ban hành những văn bản mới để có môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng tốt hơn. Bên cạnh đó, phải xem lại chính sách ưu đãi đầu tư, theo hướng không chỉ ưu đãi miễn giảm thuế theo cách cào bằng, mà cần có những chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư của DN công nghệ cao, thân thiện môi trường, hoặc thu hút vào các ngành công nghiệp mà chúng ta mong muốn, hay nói cách khác chính sách ưu đãi phải nhắm tới một mục tiêu định trước.
Thông điệp của VN với dòng vốn FDI là rất rõ ràng và việc hoàn thiện hành lang pháp lý mở đường đón nhận dòng đầu tư FDI mới là việc cần làm cấp thiết nhưng đồng hành với với việc hoàn thiện hành lang pháp lý cần tăng cường năng lực thực thi, giám sát của các cơ quan quản lý để có những kiến nghị kịp thời sửa đổi các bất cập để tránh tình trạng nước đến chân mới nhảy như việc đăng ký lại DN FDI.