Thăm di tích Quốc gia đền thờ Tiến sĩ Đàm Thận Huy
(BNP) - Đền thờ Tiến sĩ Đàm Thận Huy (khu phố Hương Mạc, phường Hương Mạc, thành phố Từ Sơn) được xây dựng từ thời Lê với quy mô 3 gian 2 dĩ bằng gỗ lim chắc chắn. Qua nhiều lần trùng tu, năm 1917, đền được trùng tu, tôn tạo lớn và dựng nhà Chuyển bổng. Đến nay, di tích vẫn giữ được nét kiến trúc xưa, là nơi giáo dục truyền thống hiếu học, khoa bảng cho con cháu dòng họ và nhân dân địa phương.
Đàm Thận Huy sinh năm Quý Mùi (1463) ở làng Ông Mặc, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc (nay thuộc phường Hương Mạc, thành phố Từ Sơn). Ngay từ nhỏ, ông đã tỏ rõ là người thông minh, ham học. Năm Canh Tuất (1490) đỗ Tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân; được cử vào Hội Tao đàn nhị thập bát tú do vua Lê Thánh Tông sáng lập, được khen là “Thiên hạ đệ nhất danh thi nhân”. Ông được thăng chức Thượng thư, tước Lâm Xuyên Bá và từng được cử đi sứ nhà Minh. Ông mất năm Ất Dậu (1525) thọ 63 tuổi, phần mộ an táng ở sườn núi Cóc (huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang ngày nay).
Hiện, đền thờ được xây dựng trên khuôn viên rộng hơn 3.000m2, gồm các công trình: Tam môn, Tiền tế, Chuyển bồng, Hậu đường, Tả vu, Hữu vu và công trình phụ. Tam môn, xây kiểu nghi môn với 4 cột trụ trên đắp trái dành, có nghê chầu và câu đối hai bên.
Tòa Tiền tế gồm 3 gian bộ khung làm bằng gỗ lim chắc khỏe, mái lợp ngói, hai hồi được xây kín, ở giữa để thông thoáng, bộ khung được liên kết bởi 4 hàng cột ngang và 3 hàng cột dọc. Cửa giữa mở rộng, phía trước khắc 3 chữ hán “Tiết Nghĩa từ”, trên đỉnh đắp cuốn thư.
Chuyển bồng nằm giữa Tòa tiến tế với tòa Hậu đường, bộ khung bằng gỗ, kiến trúc kiểu chồng diêm 2 tầng 8 mái, đao cong. Trên các đầu đao đắp vẽ hình rồng mây, đỉnh nóc đắp đôi rồng chầu mặt trời.
Hậu đường gồm 3 gian 2 dĩ, hai vì nách gian giữa đặt 2 các bức cốn chạm kênh bong rồng cuốn và nghê vờn cầu, nghệ thuật trang trí thời Nguyễn.
Hai bên là nhà Tả vu, Hữu vu được xây dựng vào khoảng năm 2011 ở hai bên hồi của tòa Tiền tế, mỗi tòa 5 gian, bộ khung bằng gỗ xoan, kiến trúc theo kiểu quá giang kèo kìm, bào trơn đóng bén. Đây là nơi con cháu dòng họ và du khách sửa soạn sắp lễ hoặc khi dòng họ có việc lớn.
Hiện, đền còn lưu giữ được nhiều hiện vật có giá trị: Hương án, biển gỗ, bát hương đá, mâm bồng, bộ chấp kích, đài nước, hoành phi câu đối... thời Nguyễn.
Cùng 7 đạo sắc phong, đạo sớm nhất vào thời Lê (1666); muộn nhất thời Nguyễn (1821).
Bia đá đựng vào thời Lê (1670) ghi rõ công lao của Tiến sĩ Đàm Thận Huy.
Cột gỗ và gạch là hiện vật còn lại của Từ đường do nhà vua đời Lê Trung Hưng ban tặng (năm 1666).
Giới thiệu về di tích.
Năm Bính Ngọ Cảnh Trị tứ niên (1666) vua Lê Huyền Tôn ban phong Đàm Thận Huy là “Tiết nghĩa Đại vương”, cho lập đền mang tên “Tiết nghĩa từ” tại quê nhà. Các triều vua ban phong mỹ tự, tặng sắc phong, khắc dựng văn bia tại đền thờ cụ. Đền được công nhận Di tích danh nhân cấp Quốc gia theo Quyết định số 28-VH/QĐ, ngày 18/01/1988.