Trong nhiều năm qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Tuy nhiên, do điều kiện chiến tranh khốc liệt, thời gian kéo dài cùng sự thất lạc của hồ sơ, hiện vẫn còn nhiều phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.
Sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ giám định ADN, đang mở ra cơ hội mới để giải quyết bài toán tưởng chừng rất khó khăn này. Những mẫu vật nhỏ bé được thu thập từ hài cốt liệt sĩ hôm nay có thể trở thành chiếc chìa khóa giúp tìm lại tên tuổi, quê quán và người thân của các anh sau nhiều thập kỷ.
Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Nghệ An khảo sát, lập danh sách hài cốt liệt sĩ chuẩn bị xét nghiệm, lấy mẫu sinh phẩm ADN. (Nguồn ảnh: Báo Quân đội Nhân dân)
ADN - “chứng minh thư sinh học” của mỗi con người
ADN là vật chất di truyền mang những đặc điểm riêng biệt của mỗi người. Ngoại trừ trường hợp sinh đôi cùng trứng, mỗi cá nhân đều sở hữu cấu trúc ADN gần như không trùng lặp với bất kỳ ai khác.
Điều đặc biệt là ADN được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác theo những quy luật di truyền nhất định. Chính vì vậy, dù người liệt sĩ đã hy sinh từ nhiều năm trước, các cơ quan chuyên môn vẫn có thể thực hiện đối chiếu ADN giữa mẫu hài cốt với mẫu sinh phẩm của thân nhân để tìm ra mối quan hệ huyết thống.
Có thể hiểu đơn giản, ADN giống như một “mã nhận diện sinh học” đặc biệt mà thiên nhiên dành riêng cho mỗi con người. Khi các dữ liệu ADN trùng khớp ở mức độ khoa học cho phép, cơ quan chức năng sẽ có cơ sở xác định danh tính liệt sĩ.
Hành trình khoa học đầy trách nhiệm và nhân văn
Để xác định danh tính một liệt sĩ bằng phương pháp ADN không phải là công việc đơn giản.
Trước hết, các cơ quan chuyên môn tiến hành rà soát hồ sơ, thu thập thông tin về phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Sau đó, mẫu vật từ hài cốt sẽ được lấy theo quy trình chặt chẽ, bảo đảm tính khoa học, khách quan và tôn nghiêm.
Trường hợp mẹ liệt sĩ già yếu không thể đi lại được, tổ công tác trực tiếp đến tận nơi để thu nhận mẫu ADN.
Các mẫu này được chuyển đến đơn vị giám định chuyên ngành để phân tích, tách chiết ADN và đối chiếu với cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ. Toàn bộ quá trình được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt nhằm bảo đảm độ chính xác cao nhất.
Trong nhiều trường hợp, việc xác định danh tính có thể kéo dài do mẫu hài cốt đã trải qua thời gian rất lâu hoặc nguồn ADN bị suy giảm. Tuy nhiên, với sự phát triển của khoa học công nghệ hiện nay, khả năng giải mã và đối chiếu ADN ngày càng được nâng cao, mang lại thêm nhiều cơ hội tìm lại danh tính cho các liệt sĩ.
Khoa học góp phần nối lại những cuộc đoàn tụ sau nhiều thập kỷ
Những năm gần đây, nhiều gia đình trên cả nước đã nhận được tin vui khi danh tính người thân được xác định thành công thông qua giám định ADN.
Đằng sau mỗi kết quả ấy là những cuộc đoàn tụ đầy xúc động. Có gia đình sau hơn nửa thế kỷ mới biết chính xác nơi người thân yên nghỉ. Có những người mẹ, người vợ, người con mang theo nỗi mong chờ suốt cả cuộc đời cuối cùng cũng có thể thắp nén hương trước phần mộ mang đúng tên người thân của mình.
Những cuộc đoàn tụ ấy không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng mỗi gia đình mà còn là sự khẳng định đạo lý và trách nhiệm của xã hội đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Liên Bão đồng hành cùng hành trình xác định danh tính liệt sĩ
Hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, xã Liên Bão đang tích cực phối hợp triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch của tỉnh Bắc Ninh.
Theo Phụ lục Kế hoạch số 202/KH-BCĐ ngày 01/6/2026 của Ban Chỉ đạo tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn 1 từ tháng 6/2026 đến tháng 7/2027, trên địa bàn xã Liên Bão có 40 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin được đề nghị lấy mẫu hài cốt để phục vụ giám định ADN. Trong đó, Nghĩa trang liệt sĩ xã Liên Bão có 19 phần mộ, Nghĩa trang liệt sĩ xã Hiên Vân có 17 phần mộ và Nghĩa trang liệt sĩ xã Việt Đoàn có 4 phần mộ.
Việc lấy mẫu ADN không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là hành trình tri ân đầy ý nghĩa. Mỗi mẫu ADN được thu thập hôm nay đều mang theo hy vọng về một ngày nào đó, những người con đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc sẽ được gọi đúng tên mình.
Để không còn những phần mộ vô danh
Chiến tranh đã lùi xa nhưng trách nhiệm đối với các anh hùng liệt sĩ vẫn luôn hiện hữu. Việc ứng dụng khoa học công nghệ trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang góp phần hiện thực hóa khát vọng của biết bao gia đình và đồng đội.
Mỗi kết quả giám định thành công là thêm một phần lịch sử được hoàn thiện, thêm một gia đình được vơi đi nỗi đau và thêm một người con của dân tộc được trở về với tên tuổi thật của mình.
Đó chính là giá trị lớn nhất mà khoa học đang mang lại cho công cuộc tri ân hôm nay.
