Đồng chí Hoàng Quốc Việt, tên khai sinh là Hạ Bá Cang, sinh ngày 28/5/1905 tại làng Đáp Cầu, tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng, tỉnh Bắc Ninh; nay thuộc phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Đồng chí là nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam, người chiến sĩ cộng sản kiên trung, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo giàu truyền thống yêu nước, đồng chí sớm bộc lộ tinh thần hiếu học và ý chí vươn lên. Năm 1923, sau khi tốt nghiệp loại ưu Trường Tiểu học Đáp Cầu, đồng chí theo học tại Trường Kỹ nghệ Thực hành Hải Phòng. Trong thời gian học tập, đồng chí tích cực tham gia các phong trào đấu tranh yêu nước của học sinh, thanh niên và công nhân đất cảng Hải Phòng.
Năm 1925, khi đang học năm thứ ba, đồng chí tham gia phong trào bãi khóa, biểu tình đòi thực dân Pháp trả tự do cho nhà yêu nước Phan Bội Châu và bị đuổi học. Đây là bước ngoặt quan trọng đưa đồng chí đến với con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp.
Tháng 10/1928, đồng chí gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sau đó, đồng chí trở thành đảng viên Đông Dương Cộng sản Đảng và nhanh chóng trưởng thành trong phong trào cách mạng. Năm 1929, đồng chí được tổ chức phân công vào Nam Bộ gây dựng và phát triển cơ sở cách mạng.
Sau Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 2/1930, đồng chí là một trong bảy Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương lâm thời đầu tiên của Đảng. Ngày 14/5/1930, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án tù chung thân và đày ra Côn Đảo.
Trong sáu năm bị giam cầm tại nhà tù Côn Đảo (1930 - 1936), đồng chí luôn giữ vững khí tiết của người cộng sản, cùng các chiến sĩ cách mạng biến nhà tù đế quốc thành trường học cách mạng.
Cuối năm 1936, sau khi được trả tự do, đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng và được Đảng phân công cùng đồng chí Trường Chinh phụ trách các tờ báo của Đảng ở Bắc Kỳ. Cuối năm 1937, đồng chí được cử giữ chức Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, trực tiếp lãnh đạo và phát triển phong trào cách mạng tại địa bàn trọng yếu của cả nước.
Tại Hội nghị Trung ương lần thứ tám tháng 5/1941, đồng chí được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng. Năm 1943, đồng chí được Trung ương Đảng giao trọng trách Quyền Bí thư Tổng bộ Việt Minh.
Trong những ngày sôi sục của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí là Đặc phái viên của Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh vào Nam Bộ để chỉ đạo, kiểm tra phong trào tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Đây là dấu mốc quan trọng thể hiện năng lực lãnh đạo, tư duy chiến lược và khả năng tổ chức thực tiễn xuất sắc của đồng chí.
Sau khi đất nước giành được độc lập, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị và tiếp tục được Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiều trọng trách quan trọng.
Từ năm 1950 đến năm 1978, đồng chí giữ cương vị Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam, trực tiếp lãnh đạo phong trào công nhân và xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh. Từ năm 1960 đến năm 1976, đồng chí là Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đầu tiên của nước ta, có công đặt nền móng cho ngành kiểm sát nhân dân Việt Nam.
Từ năm 1974, đồng chí phụ trách công tác dân vận và mặt trận của Đảng. Năm 1977, đồng chí giữ cương vị Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; từ năm 1983 là Chủ tịch danh dự Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho đến khi từ trần ngày 25/12/1992.
Đồng chí Hoàng Quốc Việt là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VII. Đồng chí là một trong số rất ít lãnh đạo cấp cao của Đảng liên tục đảm nhiệm các cương vị trọng trách từ những ngày đầu thành lập Đảng cho đến cuối đời.
Gần 70 năm hoạt động cách mạng liên tục, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã có nhiều công lao, đóng góp to lớn đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, đặc biệt trong xây dựng giai cấp công nhân, tổ chức công đoàn, ngành kiểm sát nhân dân, công tác dân vận và mặt trận của Đảng trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Không chỉ là nhà lãnh đạo tài năng, đồng chí còn là tấm gương sáng về đạo đức cách mạng với lối sống giản dị, liêm khiết, gần gũi Nhân dân và luôn quan tâm sâu sắc đến người lao động.
Nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười từng khẳng định: “Đồng chí Hoàng Quốc Việt để lại cho chúng ta tấm gương sáng về một chiến sĩ cách mạng bất khuất, trung kiên, liêm khiết, giản dị, chân thành và cởi mở với đồng chí, đồng bào, đặc biệt quan tâm đến người lao động; tính nguyên tắc kết hợp với tính linh hoạt, rất nghiêm khắc nhưng rất khoan dung, được toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta yêu mến và kính trọng”.
Với 87 năm tuổi đời, gần 70 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc. Với những công lao và đóng góp đặc biệt xuất sắc, đồng chí được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Kỷ niệm 121 năm Ngày sinh đồng chí Hoàng Quốc Việt (28/5/1905 - 28/5/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân tưởng nhớ, tri ân những công lao to lớn của đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Tên tuổi và sự nghiệp của đồng chí mãi mãi là niềm tự hào của quê hương Bắc Ninh văn hiến và cách mạng; tiếp tục hun đúc lý tưởng cách mạng, ý chí và trách nhiệm cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
